Czy wiesz, że Twój numer PESEL może być właśnie wykorzystywany do zaciągania zobowiązań na Twoje nazwisko? Eksperci biją na alarm, a dane ministerstwa cyfryzacji są jednoznaczne.

Miliony wciąż bez zabezpieczenia

To nie są spekulacje, a oficjalne dane. Według stanu na koniec 2025 roku, numeru PESEL nie zastrzegło jeszcze 25,4 mln osób pełnoletnich. Zastrzeżonych było wtedy ponad 7,5 mln numerów. To wprawdzie wzrost w stosunku do końca 2024 roku, kiedy liczba ta oscylowała wokół 5,4 mln, ale to wciąż za mało.

„Zastrzeżenie numeru PESEL jest bardzo przydatne i zabezpiecza przed padnięciem ofiarą przestępstwa polegającego na tym, że ktoś np. zawrze umowę na nasze nazwisko” – wyjaśnia dr Mariusz Sokołowski, ekspert ds. bezpieczeństwa z Uniwersytetu Warszawskiego.

Dlaczego tak mało osób się zabezpiecza?

Eksperci wskazują na dwie główne przyczyny. Po pierwsze, niewiedza na temat realnego ryzyka. Po drugie, błędne przekonanie, że „mnie to nie dotyczy”.

Radca prawny Marek Niczyporuk z kancelarii Ars Aequi tłumaczy, że wiele osób uważa, iż nie ma oszczędności na tyle wysokich, by ktoś mógł zaciągnąć na nie kredyt. To błąd!

„Praktyka wskazuje, że często oszustwa dotyczą zaciągania zobowiązań o niskich wartościach na osoby o niekoniecznie wysokim statusie majątkowym. Nagle ofiara musi się zmierzyć z wieloma egzekucjami na stosunkowo niewielkie kwoty” – ostrzega mec. Niczyporuk.

But wait, there’s more. Okazuje się, że na celowniku oszustów często są właśnie osoby mniej zamożne.

Polska pionierem w Europie

Tu pojawia się pozytywny akcent. Dr Agnieszka Goldiszewicz z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej podkreśla, że sama możliwość zastrzeżenia numeru PESEL jest rozwiązaniem innowacyjnym na tle Europy.

„Do tej pory tylko 23 proc. dorosłej populacji skorzystało z możliwości zastrzeżenia numeru PESEL. Jest to stosunkowo wysoki wynik, biorąc pod uwagę strukturę wiekową uprawnionej populacji, którą w dużej mierze tworzą osoby starsze” – dodaje dr Goldiszewicz.

Co zmieniło rok 2025?

Dlaczego w ubiegłym roku nagle przybyło zastrzeżeń? Przyczyn jest kilka. Kluczową są nowe przepisy, które od połowy 2024 roku zobowiązują instytucje finansowe, notariuszy i firmy telekomunikacyjne do sprawdzania statusu PESEL. Rok 2025 był pierwszym pełnym rokiem działania tej usługi.

Drugim czynnikiem były szeroko zakrojone kampanie informacyjne, które podniosły świadomość zagrożeń.

Jak będzie wyglądać przyszłość?

Eksperci przewidują, że liczba zastrzeżeń będzie rosła, ale wolniej. Dr Goldiszewicz prognozuje, że trend wzrostowy utrzyma się, ale prawdopodobnie ulegnie stopniowemu wyhamowywaniu.

„Z uprawnienia korzystać będą nadal osoby, które dostrzegają potrzebę ochrony zgromadzonych zasobów, a dotychczas nie miały czasu tego uczynić. Najczęściej są to osoby w tzw. średnim wieku, choć także najmłodsi dorośli, działający 'profilaktycznie'” – uzupełnia ekspertka.

To naprawdę proste!

Najważniejsza wiadomość na koniec: zastrzeżenie PESEL nie utrudnia życia. Dr Sokołowski przekonuje, że nie wiąże się to z żadnymi niedogodnościami. Jeśli zajdzie potrzeba dokonania czynności urzędowej, urzędnik poinformuje o konieczności odblokowania.

Samo cofnięcie zastrzeżenia jest proste i można to zrobić w aplikacji mObywatel. To tylko chwila, która może zaoszczędzić lat problemów. Czy to nie warte poświęcenia kilku minut?

Materiał powstał w oparciu o dane ministerstwa cyfryzacji oraz analizy ekspertów cytowanych przez Forsal.pl.