Wybierasz kierunek studiów, zdobywasz kwalifikacje, znajdujesz pierwszą pracę i przez dekady pniesz się po tej samej drabinie. Ten scenariusz, choć wciąż powszechny, coraz częściej rozmija się z rzeczywistością. Osoba w wieku 45 lat to już zupełnie inny człowiek niż ten, który dwie dekady wcześniej podejmował kluczowe zawodowe decyzje. Do tego wielu pracowników ma przed sobą jeszcze 20–25 lat aktywności zawodowej.

Problem ten stał się osią debaty podczas konferencji Wisdom at Work zorganizowanej przez fundację Heart&Mind – Wisdom of Generations. Wydarzenie poświęcono sytuacji osób po 45. roku życia na rynku pracy. Jedno z pytań z widowni – „gdzie w korporacjach są pokoje rehabilitacyjne?” – wywołało nerwowy śmiech, ale ujawniło palący temat.

Cztery pokolenia w jednej firmie

Dziś na rynku pracy spotykają się cztery bardzo różne grupy. Są wśród nich osoby szukające pierwszego mentora, rodzice małych dzieci oraz doświadczeni pracownicy, którzy chcą pozostać aktywni zawodowo jeszcze przez lata. Każda z tych grup ma inne oczekiwania, tempo pracy i potrzeby wsparcia.

Polskie firmy wciąż jednak projektują środowisko pracy pod wąski etap życia. Dobrze rozumieją potrzeby młodych rodziców i pracowników w środku kariery – oferują pokoje dla matek, benefity i programy wsparcia. Znacznie gorzej radzą sobie z sytuacją, w której w jednej organizacji funkcjonują przedstawiciele czterech pokoleń jednocześnie.

Jeszcze kilkanaście lat temu nie było to dużym wyzwaniem. Kariery były bardziej przewidywalne, a ścieżki rozwoju – podobne. Dziś pracujemy dłużej, częściej zmieniamy zawód i rzadziej mieszczą się w jednym schemacie. Mimo to wiele firm nadal działa tak, jakby wszyscy pracownicy byli na tym samym etapie życia, a różnorodność istniała głównie w raportach ESG.

Nowy rozdział przed 50. rokiem życia

Rozmowę o aktywności zawodowej osób po 50., a nawet 45. roku życia, często zaczynamy dopiero wtedy, gdy pojawiają się problemy ze znalezieniem pracy. Tymczasem eksperci biorący udział w konferencji zwracali uwagę, że pytanie o kolejną ścieżkę kariery warto postawić sobie znacznie wcześniej. Model jednej, nieprzerwanej kariery wybranej w młodości odchodzi do lamusa.

Przez dekady dominował model, w którym człowiek zdobywał wykształcenie na początku życia, a następnie przez 30–40 lat wykonywał ten sam zawód. Dziś taki scenariusz coraz częściej nie przystaje do rzeczywistości. W świecie, gdzie wielu pracowników ma przed sobą jeszcze 20–25 lat aktywności po 45. roku życia, planowanie drugiej ścieżki kariery staje się nie tyle opcją, co realną koniecznością.

Uniwersalny model kariery nie zdaje egzaminu

Podczas wydarzenia Wisdom at Work podkreślano, że firmy proponują uniwersalny model kariery i oczekują, że wszyscy się w nim zmieszczą. To rozwiązanie coraz wyraźniej nie sprawdza się w rzeczywistości, w której po jednej stronie mamy cztery pokolenia, a po drugiej jeden sztywny schemat. Pracodawcy, którzy zrozumieją, że pracownicy po 45. roku życia mają przed sobą jeszcze dwie dekady kariery zawodowej, a nie emeryturę, mogą lepiej wykorzystać ich potencjał.

Zmiana podejścia wymaga jednak nie tylko indywidualnej gotowości ze strony pracowników, ale też systemowego wsparcia i przeprojektowania miejsc pracy. Planowanie drugiego rozdziału kariery nie powinno być tematem tabu ani ostatecznością. Konferencja Wisdom at Work fundacji Heart&Mind – Wisdom of Generations pokazała, że temat ten jest już otwarcie dyskutowany, a pytanie o pokoje rehabilitacyjne w korporacjach stało się symbolem szerszego problemu niedostosowania miejsc pracy do potrzeb starszych pracowników.