EBC kontra pomysł Glapińskiego i Nawrockiego: „to obejście zakazu finansowania przez bank centralny”

Bruksela hamuje pomysł na miliardy z NBP

Europejski Bank Centralny (EBC) wydał ostrą opinię w sprawie polskich projektów ustaw, które zakładały finansowanie wydatków obronnych z zysków Narodowego Banku Polskiego (NBP), w tym ze sprzedaży złota. Zdaniem EBC takie rozwiązanie naruszałoby unijne traktaty i zagrażałoby niezależności finansowej polskiego banku centralnego.

Chodzi o inicjatywę prezesa NBP Adama Glapińskiego i prezydenta Karola Nawrockiego, nazywaną potocznie „Polskim SAFE 0 proc.”. Zakładała ona utworzenie Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych (PFIO), którego podstawowym źródłem finansowania miały być właśnie transfery z rocznego zysku NBP. Prezydent złożył w Sejmie odpowiedni projekt ustawy, podobny dokument trafił do parlamentu także od grupy posłów.

„NBP nie powinien przejmować finansowania wydatków publicznych”

W opublikowanej w czwartek (6 sierpnia) opinii EBC stwierdził wprost, że Narodowy Bank Polski nie powinien angażować się w finansowanie zadań publicznych, takich jak wydatki na obronność. Bank centralny strefy euro wskazał, że sprzedaż rezerw złota NBP w celu generowania zysków przekazywanych do funduszu stanowiłaby obejście zakazu przewidzianego w art. 123 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

EBC podkreślił, że zakaz finansowania ze środków banku centralnego nie pozwala krajowym bankom centralnym na przejęcie odpowiedzialności za finansowanie wydatków publicznych. W opinii czytamy:

„W celu utrzymania dynamiki prowadzenia właściwej polityki budżetowej zakaz finansowania ze środków banku centralnego nie pozwala krajowym bankom centralnym na przejęcie finansowania wydatków publicznych, takich jak wydatki na politykę obronną.”

Bank centralny strefy euro zwrócił uwagę, że projekty ustaw zakładają zmianę art. 69 ust. 4 ustawy o NBP, tak aby fundusz był głównie finansowany z transferów z rocznego zysku NBP. W konsekwencji to NBP ponosiłby główną odpowiedzialność za finansowanie funduszu, przejmując – wbrew celowi zakazu – finansowanie decyzji podejmowanych przez organy publiczne w zakresie modernizacji polskich sił zbrojnych i innych zadań wzmacniających bezpieczeństwo narodowe.

Złoto NBP i niezależność banku centralnego

EBC szczególnie skrytykował pomysł sprzedaży rezerw złota NBP. Zdaniem banku centralnego strefy euro takie działanie stanowiłoby obejście zakazu z art. 123 Traktatu. Ponadto EBC przypomniał, że zyski mogą być wpłacane do budżetu państwa dopiero po pokryciu łącznych strat z lat ubiegłych oraz utworzeniu rezerw finansowych uznanych za konieczne do ochrony realnej wartości kapitału i aktywów banku centralnego.

EBC ocenił, że przekazywanie zysków do Funduszu bez uprzedniego pokrycia łącznych strat NBP naruszałoby zasadę niezależności finansowej banku centralnego. EBC podkreślił również, że państwa członkowskie nie mogą utrudniać krajowym bankom centralnym gromadzenia rezerw do poziomu potrzebnego członkowi ESBC. Zdaniem EBC takie utrudnianie miałoby miejsce, gdyby NBP był zobowiązany do przekazywania do Funduszu środków ze zrealizowanego zysku ze sprzedaży złota bez uprzedniego pokrycia skumulowanych strat i utworzenia odpowiednich rezerw finansowych.

Dodatkowo, nałożony przez projekty ustaw obowiązek spłaty pożyczki w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) z wykorzystaniem środków funduszu pochodzących z przyszłych zysków NBP mógłby utrudniać NBP budowanie kapitału rezerwowego do poziomu niezbędnego do realizacji jego zadań w ramach Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC).

Reakcja NBP: „Zawsze w zgodzie z prawem”

W piątek (7 sierpnia) Narodowy Bank Polski przekazał, że nie będzie komentował opinii EBC. W komunikacie przypomniał, że swoje stanowisko w sprawie finansowania potrzeb zbrojeniowych przedstawił już wcześniej.

„Wszelkie działania Narodowego Banku Polskiego są zawsze realizowane w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa i w granicach mandatu NBP” – podkreślił bank w oficjalnym komunikacie.

NBP dodał, że materiały oraz wypowiedzi rzecznika prasowego są dostępne na stronie internetowej banku centralnego. Na razie bank nie zamierza podejmować dyskusji z opinią EBC, odwołując się do swojego wcześniejszego stanowiska.