Energia znów napędza europejską drożyznę. Według szybkiego szacunku Eurostatu inflacja HICP w strefie euro wyniosła we wrześniu 3,8 proc. rok do roku, wobec 3,2 proc. w sierpniu. To odczyt wyższy od prognoz (3,6 proc.) i najwyższy od września 2023 r. Wspólna waluta ma za sobą siódmy z rzędu miesiąc ze wzrostem cen powyżej celu Europejskiego Banku Centralnego.

Co podbija ceny

Za przyspieszeniem stoją przede wszystkim ceny energii. W ujęciu rocznym wzrosły one o 18,8 proc., po 14,3 proc. w sierpniu. W skali miesiąca energia zdrożała o 3,9 proc. Impulsem była m.in. eskalacja na Bliskim Wschodzie, która podbiła notowania ropy i gazu. Drożeje również żywność nieprzetworzona, której ceny poszły w górę o 4 proc. rok do roku.

Usługi zdrożały o 3,2 proc. rok do roku, a żywność, alkohol i wyroby tytoniowe — o 1,4 proc. Nieenergetyczne towary przemysłowe podrożały o 1,1 proc., choć w porównaniu z poprzednim miesiącem poszły w górę o 2,1 proc. Inflacja bazowa, czyli wskaźnik bez energii, paliw i żywności, przyspieszyła do 2,5 proc. z 2,4 proc., ale jej wzrost w ujęciu miesięcznym pozostał stabilny na poziomie 0,2 proc. Główny wskaźnik HICP w skali miesiąca wzrósł o 0,6 proc., wobec 0,4 proc. w sierpniu. Simona Delle Chiaie z Bloomberg Economics oceniała przed publikacją danych, że niewiele wskazuje na rozlewanie się drożyzny na inflację bazową.

Różna drożyzna w różnych krajach

Najwyższą inflację roczną we wrześniu odnotowano na Litwie — 6,1 proc. Kolejne były Bułgaria (5,6 proc.), Luksemburg i Cypr (po 5,2 proc.) oraz Grecja (5,1 proc.). Na przeciwległym biegunie znalazła się Malta z 2,4 proc.; w Finlandii inflacja wyniosła 2,6 proc., a na Łotwie 2,9 proc. Niemcy odnotowały 3,3 proc. Natomiast Francja — 3,4 proc., Włochy — 4,1 proc., a Hiszpania — około 5 proc. We wszystkich czterech największych gospodarkach strefy euro odczyty były wyższe od oczekiwań.

EBC między reakcją a ostrożnością

Wrzesień był siódmym miesiącem z rzędu z inflacją powyżej 2-procentowego celu EBC. Wcześniej inflacja utrzymywała się w tym celu od połowy 2025 r. do marca 2026 r., ale drożejące paliwa pchnęły ją w górę, najpierw do 2,6 proc. Bank odpowiedział podwyżkami o 0,25 pkt proc. w czerwcu i taką samą we wrześniu. Ekonomiści PKO BP oceniają, że podwyższona inflacja w dużych gospodarkach strefy euro zwiększa prawdopodobieństwo kolejnej podwyżki w październiku. Rynek wycenia ją na około jedną trzecią szans, a w scenariuszu bazowym ostatni ruch miałby nastąpić w grudniu.

Szefowa EBC Christine Lagarde przyznała, że szok energetyczny jest zbyt duży, by go zignorować. Zastrzegła jednak, że bank nie widzi oznak utrwalania się inflacji, np. w postaci efektów drugiej rundy. Reakcja polityki monetarnej powinna być jej zdaniem wyważona, a stopy procentowe nie będą mechanicznie podążać za cenami energii. Ekonomiści ING Banku Śląskiego sugerują, że te słowa miały tonować rynkowe oczekiwania co do październikowej podwyżki.

Co to oznacza dla Polski

GUS w szybkim szacunku podał, że inflacja CPI w Polsce wzrosła we wrześniu do 4 proc. rok do roku, z 3,4 proc. w sierpniu. Powód jest podobny jak w strefie euro — rosnące ceny ropy i paliw. Pełnych danych HICP dla Polski i innych krajów UE spoza strefy euro należy spodziewać się za dwa tygodnie.

Perspektywa wyższych stóp w strefie euro i USA ogranicza Radzie Polityki Pieniężnej pole do obniżek. Słabnący złoty może dodatkowo importować inflację — w czwartek polska waluta była najtańsza wobec dolara od kwietnia 2025 r. Firmy rozliczające się w euro muszą natomiast liczyć się z droższym kredytem i wyższymi kosztami finansowania handlu z największym partnerem gospodarczym Polski.