Jedna z najbardziej spektakularnych przecen na Wall Street rozegrała się w środku tygodnia. Fundusz hedgingowy Situational Awareness, prowadzony przez byłego badacza OpenAI Leopolda Aschenbrennera, jeszcze na początku lipca zarządzał aktywami wartymi około 45 miliardów dolarów. W ciągu kilku godzin jego portfel stopniał do niespełna 10 miliardów.

Lawina wezwań do depozytu

Gdy kursy największych spółek technologicznych zaczęły ostro spadać, banki udzielające funduszowi finansowania zażądały dodatkowych zabezpieczeń. Seria wezwań do uzupełnienia depozytu zmusiła Aschenbrennera do natychmiastowej wyprzedaży części aktywów, co jeszcze bardziej pogłębiło spadki i przyspieszyło krach.

Przyczyną gwałtownej przeceny były silne spadki spółek związanych z infrastrukturą sztucznej inteligencji. Straty pogłębiły również inwestycje zakładające spadek kursu Adobe – fundusz obstawiał obniżkę notowań producenta oprogramowania.

Ken Griffin wchodzi do gry

Ken Griffin, założyciel potężnego funduszu Citadel, błyskawicznie wyczuł okazję. Jak donosi Bloomberg, skontaktował się z Aschenbrennerem, a negocjacje ciągnęły się aż do czwartkowego otwarcia giełdy. Ostatecznie Citadel przejął większość publicznie notowanego portfela funduszu po obniżonych cenach. Do grona przejętych spółek należały m.in. CoreWeave i Bloom Energy, a także SanDisk, SK Hynix oraz Nebius Group.

Kim jest Leopold Aschenbrenner?

Urodzony w Niemczech, Aschenbrenner wyemigrował do Stanów Zjednoczonych jako nastolatek. W 2021 roku ukończył z wyróżnieniem Uniwersytet Columbia, choć nie miał wcześniejszego doświadczenia w zarządzaniu funduszami. Rozpoznawalność przyniosła mu praca jako badacz AI w OpenAI oraz głośny esej o zagrożeniach związanych z wyścigiem technologicznym. Po opuszczeniu OpenAI w 2024 roku stworzył fundusz oparty na założeniu, że rozwój AI znacząco zwiększy zapotrzebowanie na półprzewodniki, układy pamięci, centra danych i energię.

Mimo spadków wciąż na plusie

Choć w lipcu fundusz stracił około 67 procent wartości, od początku roku wciąż notuje wzrost rzędu 80 procent. Dla porównania, do końca czerwca 2026 roku stopa zwrotu po opłatach wynosiła aż 439 procent, co czyniło go jedną z największych sensacji wśród funduszy hedgingowych. Po transakcji z Citadel fundusz zachował udziały w prywatnych spółkach, takich jak startup Anthropic, których wartość szacuje się na około 5 miliardów dolarów.

Szerszy obraz: nerwowość na rynkach

Analitycy zwracają uwagę, że załamanie Situational Awareness wpisuje się w szerszą falę wyprzedaży funduszy mocno skoncentrowanych na sektorze AI. Goldman Sachs podał w tym tygodniu, że fundusze inwestujące w azjatyckie spółki technologiczne odnotowały największy miesięczny spadek w historii. Morgan Stanley z kolei wskazał, że wiele hedge fundów w pośpiechu ograniczało zaangażowanie w AI, co tylko pogłębiło przecenę.

Poprawa nastrojów po transakcji

Po ogłoszeniu przejęcia aktywów przez Citadel amerykański indeks spółek półprzewodnikowych zanotował w czwartek najlepszą sesję od kwietnia 2025 roku. Dzień później rekordowo wzrósł południowokoreański indeks Kospi. Część inwestorów uznała, że zakończenie przymusowej wyprzedaży zmniejszyło presję podażową. Inni ostrzegają jednak, że jeśli inne fundusze również mają silnie lewarowane pozycje w AI, obecne wydarzenia mogą być dopiero początkiem szerszej redukcji ryzyka. W komentarzach pojawiają się nawet porównania do upadku funduszu Long-Term Capital Management w 1998 r. oraz pierwszej fazy kryzysu finansowego z 2008 r.

Przyszłość funduszu

Fundusz zachował cenne udziały w spółkach prywatnych, a jego zarządzający wciąż ma szansę na odbudowę wartości. Na koniec pierwszego kwartału największymi pozycjami funduszu były akcje spółek Nebius Group, Sandisk, Micron i CoreWeave – wszystkie straciły w bieżącym miesiącu ponad 35 procent. W portfelu znajdowały się również m.in. Broadcom, Intel, Bitdeer Technologies, HIVE Digital Technologies oraz T1 Energy. Fundusz próbował pozyskać dodatkowy kapitał od dotychczasowych inwestorów i kredytodawców, a rozważano też sprzedaż części aktywów bezpośrednio inwestorom, zanim ostatecznie zdecydowano się na transakcję z Citadel.