Co robi państwo, którego budżet w 90% zależy od eksportu ropy, gdy kluczowy szlak morski zostaje zablokowany? Szuka rozpaczliwie alternatyw. I właśnie to obserwujemy na Bliskim Wschodzie, gdzie Irak podejmuje ryzykowne, ale konieczne kroki, aby utrzymać swoją gospodarkę na powierzchni.

Geopolityczna presja zmusza do działania

Jak przypomina agencja AFP, sektor naftowy generuje około 90 proc. dochodów budżetu Iraku. Blokada cieśniny Ormuz, kluczowego szlaku transportowego dla ropy i gazu, zmusiła Irak oraz inne kraje regionu do poszukiwania alternatywnych tras eksportowych. To nie jest wybór, to konieczność.

„Władze Iraku mają niewiele możliwości transportowania surowca z południowych części kraju” — zauważa Kenneth Katzman z think tanku Soufan Center w wypowiedzi dla telewizji Al-Dżazira.

I tu pojawia się pierwszy, zaskakujący zwrot akcji. Iran, który zaostrzył kontrolę nad cieśniną, zrobił wyjątek dla swojego sąsiada. Według Agencji Reutera, Iran wyłączył Irak z ograniczeń dotyczących przepływu statków przez cieśninę Ormuz. Wybór Bagdadu pokazuje jego uprzywilejowaną pozycję.

Ale czy to wystarczy? Analitycy patrzą na to posunięcie przez geopolityczny pryzmat.

„Posunięcie Teheranu potwierdza zamiar oddzielenia Iraku od bloku państw współpracujących ze Stanami Zjednoczonymi” — podkreślił Kenneth Katzman.

Syria i Turcja: nowe kierunki dla irackiej ropy

Mimo irańskich ustępstw, Bagdad nie stawia wszystkiego na jedną kartę. Wręcz przeciwnie – dywersyfikuje swoje szlaki eksportowe w tempie, które pokazuje skalę problemu.

Oto, co dzieje się na północy: W minionym tygodniu rząd w Bagdadzie uruchomił wysyłkę ropy cysternami poprzez terytorium Syrii. Celem są odbiorcy nad Morzem Śródziemnym, a stamtąd surowiec ma trafiać na europejskie rynki. Według przedstawicieli irackiego rządu, Syria ma zagwarantować bezpieczny transport. Eksport przez ten kraj ma być stopniowo zwiększany, co pozwoli na częściowe zrekompensowanie strat.

To nie wszystko. Rząd centralny oraz władze autonomicznego Regionu Kurdystanu zawarły w połowie marca umowę o wznowieniu dostaw surowca do tureckiego portu Ceyhan. Realizacja tego planu wymaga przekierowania ropy z południa kraju na północ — do połączenia wybudowanego z inicjatywy Irbilu i Ankary, które rozpoczęło działalność w 2013 r.

Ogromne stawki i wąskie gardła

Zrozumienie skali wyzwania wymaga spojrzenia na liczby. Przed wybuchem obecnego konfliktu Irak wydobywał dziennie ok. 4,3 mln baryłek ropy, z czego większą część przewożono tankowcami drogą morską. Problem w tym, że alternatywne trasy mają swoje ograniczenia.

Rurociąg do Turcji pozwala przesyłać jedynie część ropy, podczas gdy produkcja z obszaru Basry na południu w dużej mierze wymaga wykorzystania trasy przez Zatokę Perską i cieśninę Ormuz. Szczegóły dotyczące przewidywanej wielkości nowego eksportu przez Syrię nie zostały jednak ujawnione.

Decyzja Iraku pokazuje, jak bardzo sytuacja geopolityczna na Bliskim Wschodzie wpływa na globalny rynek energii. W obliczu konfliktu, który destabilizuje region, kraje takie jak Irak muszą podejmować szybkie i często ryzykowne decyzje. To gra o najwyższą stawkę – przetrwanie gospodarki.

Czy nowe szlaki przez Syrię i wznowiony eksport do Turcji wystarczą, aby zrównoważyć utratę tradycyjnych morskich dróg? Czas pokaże. Jedno jest pewne: Irak nie zamierza biernie czekać na rozwój wypadków.