Czy swobodne podróżowanie po Europie bez kontroli granicznych to już przeszłość? W Polsce tymczasowe kontrole na granicach wewnętrznych z Niemcami i Litwą nie tylko trwają, ale właśnie zostały przedłużone na kolejne pół roku. To potężny sygnał, że rząd nie zamierza rezygnować z tego narzędzia w walce z nielegalną migracją.

Nowe dane z okresu świątecznego

Sprawdźmy najnowsze liczby. Według danych Straży Granicznej, w zaledwie kilka dni – od 3 do 6 kwietnia – na granicy z Litwą skontrolowano ponad 16,6 tys. osób i 8,2 tys. środków transportu. To nie są małe liczby!

Ale to nie wszystko. W tym krótkim czasie zatrzymano 79 osób, przy czym 68 osobom odmówiono wjazdu na terytorium Polski, a 10 osób przekazano w ramach readmisji na Litwę. Co ciekawe, zatrzymano także jednego obywatela Ukrainy za pomocnictwo.

A co z zachodnią granicą? W tym samym czasie na granicy z Niemcami skontrolowano ponad 15,6 tys. osób i ponad 7 tys. pojazdów. Odmówiono wjazdu 37 osobom.

Przedłużenie kontroli do października 2026

Tu dochodzimy do kluczowej informacji. Kontrole, które przywrócono 7 lipca 2025 roku, właśnie zostały przedłużone. Ostatnia nowelizacja rozporządzenia weszła w życie w niedzielę i zakłada przedłużenie kontroli o kolejne 6 miesięcy – do 1 października 2026 r.

To oznacza, że system, który działa nieprzerwanie od ponad dziewięciu miesięcy, będzie z nami przez kolejne pół roku. Kontrole na granicy polsko-niemieckiej prowadzone są na około 50 przejściach i punktach granicznych. W przypadku granicy z Litwą jest to 13 przejść.

Uzasadniając swoją decyzję MSWiA wskazywało, że na terytorium Niemiec przebywa „duża liczba cudzoziemców o nieuregulowanym statusie pobytowym”. Dodatkowo podkreślał, że cały czas utrzymuje się „zagrożenie nielegalną migracją z kierunku wschodniego” – szczególnie przez terytorium Litwy i Łotwy.

Szerszy obraz: dane od początku roku

Jeśli spojrzymy na dłuższy okres, skala zjawiska jest jeszcze wyraźniejsza. Od 1 stycznia 2025 r. do 22 lutego 2026 r. Straż Graniczna zatrzymała 681 obywateli państw trzecich, którzy nielegalnie przekroczyli granicę z Litwy do Polski. W rejonie tej granicy zatrzymano także 85 pomocników i organizatorów prób nielegalnego przekroczenia granicy.

W samym okresie obowiązywania kontroli, czyli od 7 lipca 2025 r. do 22 lutego 2026 r., zatrzymano 261 obywateli państw trzecich na granicy z Litwą, odmówiono wjazdu 595 cudzoziemcom, a 281 cudzoziemców przekazano na Litwę w ramach readmisji.

Na granicy z Niemcami, w okresie od początku 2025 roku do lutego 2026, zatrzymano 428 obywateli państw trzecich. Od lipca 2025 do lutego 2026 Straż Graniczna odmówiła wjazdu 468 cudzoziemcom na tym odcinku.

Jak przygotować się do kontroli?

MSWiA przygotowało konkretne zalecenia dla kierowców, aby kontrola przebiegła jak najszybciej. Oto kluczowe punkty:

  • Zabierz ważny dowód osobisty lub paszport – najlepiej w wersji papierowej.
  • Przygotuj dokumenty przed dojazdem do punktu kontroli.
  • Uchyl szybę – to ułatwi i przyspieszy kontrolę.
  • Zatankuj auto, weź wodę i prowiant – zwłaszcza na dłuższą trasę.
  • Stosuj się do poleceń służb i oznakowania – możliwe objazdy.
  • W razie zatoru na drodze utwórz korytarz życia.
  • Włącz funkcję TA w radiu samochodowym.
  • Sprawdź sytuację graniczną w aplikacji Regionalny System Ostrzegania.

Co na to Schengen?

Przywrócenie kontroli granicznej na granicach wewnętrznych jest, w ocenie UE, środkiem ostatecznym, który powinien być stosowany wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Zgodnie z kodeksem granicznym Schengen, państwo członkowskie może wprowadzić tymczasowe kontrole w przypadku pojawienia się poważnego zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego.

Wszystko wskazuje na to, że Polska uznała obecną sytuację za właśnie taką wyjątkową okoliczność. Kontrole potrwają co najmniej do jesieni 2026 roku, a ich efekty są monitorowane i publikowane na bieżąco. Podróżując na zachód lub wschód, warto się na nie przygotować.