Fińscy prokuratorzy postawili zarzuty kapitanowi i bosmanowi statku towarowego, który pod koniec 2025 roku uszkodził podmorskie kable telekomunikacyjne na Bałtyku. Akt oskarżenia obejmuje kwalifikowane umyślne uszkodzenie mienia oraz kwalifikowane zakłócanie telekomunikacji – przestępstwa zagrożone karą od 2 do 10 lat więzienia.

130 kilometrów z opuszczoną kotwicą

Do zdarzenia doszło 31 grudnia 2025 roku. Fińska firma telekomunikacyjna Elisa zgłosiła awarię jednego ze swoich kabli biegnących między Estonią a Finlandią. Niemal równocześnie szwedzki operator Arelion poinformował o przerwaniu działania innego kabla łączącego te same kraje.

Fińska Straż Przybrzeżna szybko zawęziła krąg podejrzanych do statku Fitburg – jednostki o długości 132 metrów i nośności 9900 DWT, zarejestrowanej w Saint Vincent i Grenadynach. Od 2021 roku statek jest własnością i jest eksploatowany przez turecką firmę mającą powiązania z Rosją. Płynął z Sankt Petersburga do Izraela.

Funkcjonariusze zaobserwowali, że jednostka przemieszcza się z opuszczoną kotwicą, gdy wypływała z estońskiej do fińskiej wyłącznej strefy ekonomicznej. Według prokuratury kotwica była ciągnięta po dnie przez 130 kilometrów (ponad 80 mil morskich), a statek próbował uszkodzić nawet osiem kolejnych podmorskich połączeń infrastrukturalnych. Żołnierze weszli na pokład, nakazali podniesienie kotwicy i skierowali jednostkę do portu Kantvik w Finlandii. Na pokładzie znajdowało się 14 członków załogi.

Fińska służba celna zajęła również przewożony ładunek stali konstrukcyjnej, uznając, że może on naruszać sankcje Unii Europejskiej.

Spór o jurysdykcję

Oskarżeni to kapitan, obywatel Rosji, oraz bosman, obywatel Azerbejdżanu. Obaj zaprzeczyli popełnieniu zarzucanych im czynów. Ich adwokaci kwestionują jurysdykcję Finlandii – uszkodzone kable znajdowały się poza fińskimi wodami terytorialnymi, w wyłącznej strefie ekonomicznej Estonii. Decyzja w sprawie ewentualnych zarzutów wobec dwóch innych oficerów ma zapaść w późniejszym terminie.

To nie pierwszy raz, gdy fińscy prokuratorzy mierzą się z podobnym problemem. W 2025 roku sąd orzekł, że Finlandia nie posiada jurysdykcji w sprawie trzech członków załogi tankowca Eagle S, który w grudniu 2024 roku uszkodził kabel energetyczny EstLink 2, ciągnąc kotwicę przez 90 km i wyrządzając szkody na ponad 70 mln dolarów. To orzeczenie jest obecnie przedmiotem apelacji – prokuratorzy twierdzą, że skutki przestępstwa urzeczywistniły się w Finlandii.

Fala incydentów na Bałtyku

Uszkodzenie kabli przez Fitburg to kolejny epizod w serii podobnych zdarzeń w Zatoce Fińskiej. W październiku 2023 roku uszkodzony został gazociąg Balticconnector oraz kable telekomunikacyjne – głównym podejrzanym był chiński kontenerowiec Newnew Polar Bear. W listopadzie 2024 roku przecięto kable między Szwecją a Litwą oraz między Finlandią a Niemcami, a podejrzenia padły na chiński masowiec Yi Peng 3. W grudniu 2024 roku tankowiec Eagle S, powiązany z rosyjską „flotą cieni”, uszkodził kabel EstLink 2.

Kto zapłaci za bezpieczeństwo?

Powtarzające się akty sabotażu zwiększają presję na operatorów infrastruktury krytycznej. Michel Jumeau, prezes TDC Net – największego operatora telekomunikacyjnego w Danii, który zarządza m.in. 80 kablami podmorskimi – przyznaje, że zagrożenie rośnie. Firma buduje alternatywne połączenia, które mogą przejąć ruch w przypadku awarii.

Problemem są jednak koszty. TDC i duński rząd są w sporze o to, kto powinien ponieść wydatki na zwiększenie odporności infrastruktury – klienci, podatnicy czy sama firma. Jak mówi Jumeau, chodzi o inwestycje liczone w miliardach, które trzeba zrealizować w ciągu najbliższych dwóch–trzech lat.

Ben Wallace, były minister obrony Wielkiej Brytanii, ostrzega, że cywilna infrastruktura jest najsłabszym punktem Europy i stanie się pierwszym celem w razie konfliktu. Jego zdaniem nie ma darmowych pieniędzy – zwiększanie odporności będzie musiało współfinansować społeczeństwo, a klienci mogą być zmuszeni płacić więcej za rachunki telefoniczne, gaz czy wodę.

TDC zaproponowało podwyżki cen o 35–50 proc., ale duńskie władze odrzuciły ten wniosek. Kolejny pięcioletni okres regulacyjny rozpocznie się w grudniu. Jumeau apeluje o zmianę regulacji, aby umożliwić inwestycje konieczne do zabezpieczenia infrastruktury.

Fińskie Krajowe Biuro Śledcze oficjalnie zakończyło dochodzenie na początku czerwca. Statek Fitburg został wkrótce zwolniony z przyczyn formalnoprawnych – ponieważ nie miał zamiaru zawijać do Finlandii. Kapitan i trzy inne osoby pozostały zatrzymane i mają zakaz opuszczania Finlandii.