Wielka polityka nie próżnuje. Ledwo amerykański prezydent opuścił Pekin, a do stolicy Chin już pukał następny gość. I to jaki! Władimir Putin przybył tam z konkretną misją gospodarczą i polityczną, a atmosfera spotkania zdradza więcej niż oficjalne komunikaty. Co ustalili przywódcy Rosji i Chin?

Nieprzypadkowa wizyta

Nie było to zwykłe spotkanie. Prezydent Rosji Władimir Putin złożył wizytę w Chinach w dniach 19-20 maja na zaproszenie prezydenta Chin Xi Jinpinga. Co więcej, wizyta odbędzie się zaledwie kilka dni po spotkaniu Xi Jinpinga z prezydentem USA Donaldem Trumpem. To jasny sygnał geopolitycznej gry i wagi relacji chińsko-rosyjskich. Spotkanie odbywa się przy okazji 25. rocznicy podpisania Traktatu o Dobrym Sąsiedztwie, Przyjaźni i Współpracy z 2001 roku, który stanowi fundament współpracy między tymi krajami.

Xi spotkał się z Putinem w Wielkiej Hali Ludowej w Pekinie, w tym samym miejscu, gdzie tydzień wcześniej gościł Trumpa.

Oficjalny program: partnerstwo i umowy

Według komunikatu Kremla, cytowanego przez agencję Bloomberg, w czasie spotkania obaj przywódcy omówią relacje dwustronne oraz sposoby dalszego zacieśniania współpracy strategicznej. Rozmowy mają również objąć najważniejsze kwestie międzynarodowe i regionalne.

Po zakończeniu rozmów planowane jest podpisanie wspólnego oświadczenia oraz szeregu umów międzyrządowych i innych dokumentów. Co istotne, Putin spotka się także z premierem Chin Li Qiangiem, a tematem tych rozmów będą kwestie związane z handlem i współpracą gospodarczą. Kreml podkreśla, że wizyta ma na celu dalsze umacnianie wszechstronnych relacji między Moskwą a Pekinem.

Gazociąg Siła Syberii 2: wielki cel Putina

Jednak poza oficjalnym programem czai się jeden, kluczowy cel wizyty. Według niemieckiego dziennika „FAZ”, jednym z głównych zadań rosyjskiego prezydenta jest przekonanie gospodarzy do budowy proponowanego gazociągu Siła Syberii 2. Putin miał wielokrotnie sugerować, że projekt „jest właściwie uzgodniony”.

Na czym polega problem? Gazeta wskazuje, że Pekin „waha się, ponieważ chce unikać zbyt dużej zależności od którejkolwiek ze stron” oraz „chce kupować gaz tanio i według zapotrzebowania”. Z kolei Moskwa „dąży do zagwarantowania odbioru określonych wolumenów”.

Biegnący z Rosji do Chin przez Mongolię gazociąg Siła Syberii-2 miałby długość około 6700 km i przepustowość 50 mld m sześc. surowca rocznie. Gaz miałby pochodzić ze złóż zachodniosyberyjskich, które dotąd zasilały eksport do Europy. Jak na razie z ostatniej wizyty Putina w Chinach z września ubiegłego roku rosyjski przywódca „przywiózł jedynie memorandum dotyczące budowy„, bez konkretnych dat czy cen.

„Wspólny przeciwnik jednoczy”

Co łączy oba mocarstwa w taki sposób? Relacje między Chinami i Rosją często określa się jako transakcyjne, ale obecnie są one bliskie. Niemiecka „FAZ” zauważa, że „wspólny amerykański przeciwnik jednoczy interesy”. Choć jednocześnie Rosja jest przez Chiny „wyraźnie postrzegana jako młodszy partner”.

Podczas środowego spotkania Xi ocenił, że chińsko-rosyjskie relacje osiągnęły wysoki poziom dzięki pogłębianiu wzajemnego zaufania i strategicznej współpracy. Co więcej, przywódcy uzgodnili przedłużenie traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 2001 roku.

Ku nowemu globalnemu porządkowi?

Słowa chińskiego przywódcy wskazują na głębsze cele. Xi podkreślił, że sytuacja międzynarodowa jest „złożona i niestabilna”, a na świecie „wzbiera nurt jednostronnego hegemonizmu”. Dlatego Chiny i Rosja powinny pomagać sobie wzajemnie w rozwoju i rewitalizacji oraz promować budowę „bardziej sprawiedliwego i racjonalnego globalnego zarządzania”.

Przywódca odniósł się też do sytuacji na Bliskim Wschodzie, oceniając, że wojna między USA i Izraelem a Iranem powinna zostać natychmiast zakończona. Putin z kolei zapowiedział dalsze rozwijanie „wszechstronnego partnerstwa” i zaprosił Xi do złożenia wizyty w Rosji w przyszłym roku. Podkreślił znaczenie współpracy gospodarczej z Chinami, określając sektor energetyczny jako kluczowy.

Nie można też zapomnieć o szerszym kontekście. W lutym 2022 roku, zaledwie kilka tygodni przed rosyjską inwazją na Ukrainę, Chiny i Rosja ogłosiły „przyjaźń bez granic” i „bez zakazanych tematów współpracy”. Pekin deklaruje neutralność w sprawie wojny w Ukrainie, ale od jej wybuchu zacieśnił współpracę polityczną, wojskową i gospodarczą z Moskwą, sprzeciwiając się sankcjom.

Spotkanie Putina z Xi bezpośrednio po wizycie Trumpa to więcej niż dyplomatyczna kurtuazja. To kolejny krok w budowie alternatywnego, dwubiegunowego ośrodka siły, którego konsekwencje dla globalnej gospodarki i polityki będą odczuwalne na całym świecie.