Myślałeś, że zapłacenie split paymentem automatycznie chroni Twoją firmę przed odpowiedzialnością za VAT sprzedawcy? Rząd właśnie przyjął projekt, który może to zmienić.

To właśnie stało się podczas wtorkowego posiedzenia Rady Ministrów. Przyjęto projekt nowelizacji ustawy o VAT, który zakłada aż 25 zmian ważnych dla około 2 milionów podatników. Eksperci już wcześniej komentowali, że to „mieszanka uproszczeń i niepokojących rozwiązań”.

Split payment już nie zawsze jest tarczą

To jedna z najgłośniejszych zmian. Dotychczas solidarna odpowiedzialność była wyłączona, jeśli nabywca zapłacił za towar w mechanizmie podzielonej płatności. Teraz to się zmienia.

Zgodnie z projektem, w niektórych sytuacjach nabywca będzie objęty odpowiedzialnością solidarną za zaległości podatkowe sprzedawcy nawet mimo zapłaty split paymentem. Kiedy? W trzech kluczowych przypadkach:

  • Gdy nabywca wiedział lub miał uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że sprzedawca nie wpłaci całego VAT lub jego części.
  • Gdy faktura stwierdza czynności, które nie zostały dokonane albo podaje kwoty niezgodne z rzeczywistością.
  • Gdy faktura potwierdza czynności dokonane w warunkach nadużycia prawa.

Mówimy o transakcjach między podmiotami niepowiązanymi. Moim zdaniem każda cena uzgodniona między takimi podmiotami jest rynkowa. Odwoływanie się do wartości rynkowej jest więc niezrozumiałe – mówiła Małgorzata Samborska, doradca podatkowy z Grant Thornton, cytowana przez Business Insider.

Projekt rozszerza także sam zakres odpowiedzialności solidarnej. Chodzi o:

  • Usługi niematerialne z nowego załącznika nr 16 (m.in. doradcze, zarządcze, rachunkowo-księgowe, reklamowe), gdy faktura przekracza 15 tys. zł.
  • Gdy wartość takich usług od jednego podmiotu w miesiącu (bez VAT) przekroczy 50 tys. zł.
  • Według projektu, odpowiedzialność może też dotyczyć transakcji bez uzasadnienia ekonomicznego, gdzie cena jest niższa od wartości rynkowej.

Pozytywna strona medalu: ułatwienia dla przedsiębiorców

Nie samym uszczelnianiem żyje podatnik. Projekt przewiduje też sporo zmian ułatwiających życie. Oto najważniejsze:

  • Możliwość sprawdzenia w wykazie podatników VAT statusu podatnika aż pięć lat wstecz. To umożliwi weryfikację na wybrany dzień, a nie tylko na dzień sprawdzenia.
  • Likwidacja obowiązku składania odrębnego zgłoszenia VAT-Z i informacji o spisie z natury przy likwidacji firmy.
  • Likwidacja obowiązku zapłaty VAT w ciągu 14 dni od wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu.
  • Brak konieczności wskazywania w JPK_VAT podstawy opodatkowania przy nabyciu towarów/usług zwolnionych z VAT od podmiotów niebędących polskimi rezydentami podatkowymi.
  • Przedsiębiorcy nie będą musieli składać zgłoszenia aktualizacyjnego VAT-R przy zmianie siedziby i urzędu skarbowego.

Nowości: Skład VAT i e-odprawa TAX FREE

Rząd chce wprowadzić też zupełnie nowe instytucje. Jedną z nich jest tzw. skład VAT. To uproszczenie dla firm w międzynarodowym obrocie towarowym, znane w innych krajach UE. Pozwoli na stosowanie zerowej stawki VAT dla transakcji w składzie – obowiązek podatkowy powstanie dopiero przy wyprowadzeniu towaru.

Dla podróżnych i sprzedawców dobra wiadomość to e-odprawa TAX FREE. Zmiany umożliwią samodzielne i dobrowolne zadeklarowanie wywozu towarów z dokumentem TAX FREE za pomocą terminali KAS.

Projekt doprecyzowuje też przepisy o miejscu dostawy energii elektrycznej – zasady mają być jednakowe, niezależnie od dostawy przez system elektroenergetyczny czy poza nim.

Kalendarz zmian: Kiedy czekają nas nowe przepisy?

Kluczowe jest to, że zasadnicza część zmian ma wejść w życie 1 października tego roku. Jednak harmonogram jest rozłożony w czasie:

  • 1 lipca 2026 r. – wejście w życie większości przepisów (co do zasady).
  • 1 stycznia 2027 r. – rozpoczęcie obowiązywania części przepisów.
  • 1 stycznia 2028 r. – wejście w życie zapisów dotyczących e-odprawy TAX FREE.

Projekt trafi teraz do Sejmu. Dla milionów firm w Polsce zaczyna się czas uważnego śledzenia prac parlamentarnych. Kontrowersje wokół rozszerzonej odpowiedzialności są duże, ale ułatwienia również znaczące. To będzie gorący temat na jesień.