W jednym z krajów Zatoki Perskiej doszło do poufnego spotkania, które może zmienić bieg jednego z najgłośniejszych śledztw gospodarczych w Polsce. Jak donosi poniedziałkowe wydanie „Rzeczpospolitej”, w rozmowach uczestniczyli prokurator Marek Wełna z Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej, funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz Przemysław Kral – szef giełdy kryptowalut Zondacrypto, który od trzech miesięcy pozostaje poza zasięgiem zarówno klientów, jak i organów ścigania.

Negocjacje w cieniu milczenia

Celem wyjazdu miało być nakłonienie Krala do współpracy z prokuraturą – potencjalnie w zamian za status świadka koronnego. Jego wiedza na temat funkcjonowania giełdy, przepływów finansowych i roli zaginionego założyciela Sylwestra Suszka jest zdaniem śledczych kluczowa dla wyjaśnienia sprawy. Prokuratura Krajowa nie potwierdziła oficjalnie tych doniesień, ale też ich nie zdementowała.

Co istotne, Przemysław Kral nie jest obecnie podejrzany o popełnienie przestępstwa ani nie figuruje na liście osób poszukiwanych. Do spółki (działającej wcześniej jako BitBay i Zonda) dołączył pod koniec 2019 roku jako pełnomocnik, a po zniknięciu Sylwestra Suszka przejął pełną kontrolę operacyjną.

Lawina zawiadomień i terabajty danych

Śledztwo w sprawie Zondacrypto zostało oficjalnie wszczęte 17 kwietnia i od razu nabrało rozpędu. Do prokuratury wpłynęło już ponad 3,6 tys. zawiadomień o przestępstwie, a śledczy przesłuchali blisko tysiąc osób. Podczas masowych przeszukań w całym kraju zabezpieczono 162 sztuki sprzętu elektronicznego oraz ponad 250 terabajtów danych z serwerów giełdy.

Sprawa ma wymiar międzynarodowy – prokuratura wystosowała wnioski o prawną kooperację do Włoch i Szwajcarii oraz uzgadnia działania z sądownictwem w Monako. To właśnie w Monako mieszkał Przemysław Kral, który według medialnych doniesień przebywa obecnie w Izraelu.

Zniknięcie założyciela i mafijne powiązania

Kryzys giełdy wybuchł na początku kwietnia, gdy media ujawniły, że jej rezerwy bitcoinów spadły o 99 proc., a użytkownicy stracili możliwość wypłaty środków. Portfel wart blisko 300 mln dolarów (4,5 tys. BTC) okazał się niedostępny – klucze do niego miały należeć do zaginionego od 2022 roku Sylwestra Suszka, założyciela giełdy.

Suszek zaginął po wizycie w firmie paliwowej należącej do Mariana W. Mężczyzna ten usłyszał zarzut pozbawienia wolności „króla kryptowalut”. Prowadził on – według śledczych – międzynarodową grupę przestępczą wystawiającą fikcyjne faktury VAT opiewające na 1,3 mld zł. Choć wątek zaginięcia Suszka jest prowadzony odrębnie, obie sprawy splatają się w obrazie wielkich finansów i przestępczości gospodarczej.

Dwa śledztwa i ponad 3 tys. poszkodowanych

Obecnie toczą się dwa powiązane postępowania. Pierwsze, nadzorowane przez Prokuraturę Regionalną w Katowicach, koncentruje się na oszustwach na dużą skalę i praniu brudnych pieniędzy. Drugie, prowadzone przez śląski pion Prokuratury Krajowej, dotyczy zaginięcia Sylwestra Suszka.

Sytuacja klientów giełdy jest dramatyczna. Pod koniec czerwca estoński regulator finansowy cofnął licencję spółce BB Trade Estonia OU, formalnemu operatorowi platformy. Do organów ścigania zgłosiło się już ponad 3 tys. poszkodowanych – skarżą się na blokadę rachunków, brak możliwości wypłaty kryptowalut i walut fiducjarnych oraz całkowity brak komunikacji ze strony obecnych przedstawicieli spółki.

Czy świadek koronny rozwiąże zagadkę?

Ewentualne przyznanie Kralowi statusu świadka koronnego wymagałoby pełnego ujawnienia wszystkich okoliczności przestępstwa, wskazania współsprawców oraz akceptacji wniosku przez niezawisły sąd. To ryzykowny, ale – jak oceniają byli funkcjonariusze – często niezbędny krok w sprawach, gdzie tradycyjne metody śledcze zawodzą.

Na razie prokuratura milczy, a doniesienia o negocjacjach pozostają na poziomie dobrze poinformowanych przecieków. Jeśli jednak Kral zdecyduje się mówić, może to być przełom nie tylko dla tysięcy oszukanych klientów, ale także dla wyjaśnienia losów Sylwestra Suszka i mechanizmów przestępczego obrotu kryptowalutami.